Đáng tiếc là thường thì mọi người hay chọn mấy thùng chậu để bắt đầu tập trồng rau. Sau đó cứ vậy nhân thêm lên để có 1 khu vườn. Vậy sẽ bỏ qua 1 số công đoạn khiến vườn kém hiệu quả hơn.
Qua trải nghiệm thực tế, mình xin góp ý 1 số vấn đề sau:
1️⃣ Chọn hướng nắng (quan trọng)
Sáng dạy bạn ra chỗ hứng nắng mà vươn vai 😃. Bạn quay về hướng mặt trời, đó là hướng Đông (tất nhiên rồi, chả lẽ mặt trời mọc đằng Tây 😂). Hướng bên tay phải bạn là hướng Nam, đằng sau bạn là Tây, và bên tay trái bạn là Bắc. Hướng Bắc là cái hướng kém nắng nhất - nó kém như tay trái bạn vậy.
Đường mặt trời từ Đông sang Tây. Nếu vườn nắng cả ngày thì tuyệt vời, nhưng nhiều vườn bị che bởi nhà bạn hoặc hàng xóm. Buổi sáng bạn đứng ở vườn mà thấy nắng là tốt nhất, vậy là vườn bạn thuộc hướng Đông hoặc Đông Nam, nắng sẽ từ nhẹ đến mạnh theo thời gian để cây thích nghi kịp thời. Ngược lại, Nếu vườn hướng Tây hoặc Tây Nam thì bạn thấy nắng từ trưa đến tối. Buổi trưa nắng gắt, cây từ trong râm bị nắng gắt sẽ sốc nhiệt chút, nếu quá nắng thì lá sẽ héo. Nhưng nó sẽ ổn định lại thôi, hướng này cũng tốt. Vườn hướng Nam (bên tay phải) cũng khá ổn, sẽ có nắng dài nhưng vấn đề là bố trí vườn khó khăn hơn (đọc tiếp phía dưới mới rõ 😊). Còn nếu bạn bị chắn trước mặt, bên phải, đằng sau thì vườn bạn đặc hướng bắc, rất yếu nắng, yếu như tay trái, chỉ trồng được ít cây ưa bóng (chỉ cần ánh nắng yếu).
Tóm là vườn bạn phải có nắng chiếu tối thiểu 4 tiếng thì làm vườn mới ổn.
2️⃣ Bố trí khu vườn
Bạn cần bố trí vị trí:
- (1) trồng rau ăn lá như các loại cải, dền, tơi, đay, muống, ngót, su hào, cải bắp, sup lơ, xà lách, kinh giới, tía tô, húng, ngải...
- (2) rau ăn quả dạng thấp như cà tím, cà pháo, ớt...
- (3) rau ăn củ như cải củ, cà rốt, khoai lang, khoai sọ....
- (4) rau ăn quả cần giàn đứng như cà chua, mướp đắng, lặc lày, đỗ đũa, cô ve, dưa chuột, lê, lưới, hấu...
- (5) rau ăn quả giàn ngang như su su, bầu, bí, mướp, đỗ khế (rồng), cà chua bạch tuộc, thiên lí, chanh leo....
Rau ăn lá bình thường thì lượng đất trong khay khoảng 15cm là đủ. Đối với những cây dài ngày tới 3 -4 tháng mới được thu thì cần nhiều, lượng đất trong thùng cần dày 20 - 25cm (cải bắp, sup lơ, mồng tơi, rau đay, rau ngót, cà tím, cà pháo, khoai....)
Vị trí đặt các giá kệ này khoảng giữa vườn là hợp lí hơn cả. Tùy vào sở thích bữa ăn và diện tích vườn mà bạn bố trí nhiều hay ít. Nhìn chung là làm ít trước, cần thì làm thêm. Không nên bố trí từ đầu các kệ giá giàn đầy cả vườn vì sau sẽ thấy không hợp lí.
Đối với 3, thường là cây cao, bạn nên bố trí ở cuối hướng nắng để không bị chắn nắng những cây thấp.
- 4. Giàn đứng (giàn dưa, đậu, cà chua...). Thường bạn nghĩ là cần ít nhưng thực tế nó lại cần nhiều. Nên bố trí ở 2 bên vườn 1, 2, hoặc 3 hàng giàn đứng. Giàn này thường cao khoảng 2 mét nên nó sẽ che mất nắng những cây thấp, tùy vào hướng nắng mà bố trí, đầu giàn theo hướng đông và cuối giàn theo hướng tây là phù hợp. Thùng chậu trồng cây cho giàn này cũng cần đặt lên giá kệ. Nói chung là không nên đặt trực tiếp thùng chậu trồng cây lên sàn (như đã nói ở trên).
Chọn kiểu giàn đứng: thường thì giàn thẳng đứng là tốt nhất. Giàn thẳng đứng dễ làm là bằng cột sắt và căng lưới dàn như lưới bóng chuyền. Bạn cũng có thể cắm cọc tạo dàn hoặc căng dây tạo dàn. Cọc cách cọc hay dây cách dây với khoảng cách 35cm là đa năng nhất, trồng được hầu hết các loại cây ưa giàn đứng. Giàn cách dàn sao cho đặt chậu rồi mà người đi qua được để vừa thuận tiện chăm sóc, vừa đủ ánh nắng cho cây. Ngoài giàn thẳng đứng hình chữ I thì cũng có thể bố trí giàn hình chữ A, chữ V ngược, chữ X hay chữ U vuông.
Và khi không trồng dây leo thì trồng rau ăn lá bình thường, giàn đứng rất linh hoạt.
- 5. Giàn ngang (giàn mướp, su su, bầu...). Đây là loại giàn nằm ngang cao hơn đầu người, khoảng tầm với tay là được, nếu cao quá phải đặt ghế để chăm sóc và thu hoạch. Giàn ngang có thể đặt chếch như mái nhà hoặc cong kiểu chữ U ngược hay dạng chữ T. Giàn nên làm bằng sắt thép chắc khỏe để có thể tận dụng treo chậu trồng rau tiết kiệm diện tích. Mặt giàn có thể căng dây cáp tạo thành cách ô vuông 30x30cm Giàn này thường không cần rộng, chiều rộng khoảng 1,5 mét là tốt rồi. Nên tận dụng 1 bên sườn giàn để làm giàn đứng. Bố trí giàn này chỗ hợp lí nhất là cuối vườn (hướng Tây hoặc hướng Bắc) để đỡ bị cản nắng cho thùng chậu phía trong vườn.
3️⃣ Vị trí trộn đất, trữ phân, ươm hạt
Bạn cần dành 1 khoảng vườn cho việc đó, nếu có thể thì vị trí này đặt bộ bàn đá là hợp lý. Trăng thanh gió mát lên cà phê, trà sữa hoặc kéo cả nồi lẩu lên 😋. Vị trí trộn đất, trữ phân mà bạn nghĩ là không nên ăn uống vì nó bẩn thì quả thực là bạn chưa tìm hiểu đủ nhiều về làm vườn hữu cơ.
Thêm một lưu ý, phần thoát nước sàn thì bạn lưu ý là quá trình làm vườn sẽ có vương rác, lá rau, cọng rau... Do mặt sàn đã bố trí sẵn độ nghiêng nên bạn khó thay đổi. Tuy vậy, bạn cần lắp thoát nước vườn riêng chứ không chung đường ống gia đình vì dễ bị tắc ống.
Tiếp theo là mình sẽ trả lời bình luận của các bạn ở khung bình luận phía dưới.